Widzę, słyszę, czuję, czyli zmysły niemowlęcia

Dziecko od dnia narodzin chłonie świat wszystkimi zmysłami, choć nie zawsze odbiera go tak samo jak my.

Kiedyś sądzono, że noworodki nie widzą, nie odczuwają bólu i niewiele bodźców dociera do ich świadomości. To nieprawda. Jak funkcjonują zmysły niemowlęcia?

Dotyk

Dla dziecka, które właśnie przyszło na świat, najważniejszy jest zmysł dotyku, bo to właśnie dzięki niemu odbiera większość (ponad 80 procent) wrażeń z otoczenia. Noworodek najlepiej się czuje w ramionach najbliższych osób. Ich bliskość jest kluczowa dla jego rozwoju. Niezwykłą rolę dotyku (także dla rozwoju fizycznego, np. przybierania na wadze!) doceniają neonatolodzy i właśnie z tego powodu zalecają rodzicom wcześniaków kangurowanie, czyli przytulanie „skóra do skóry”. Noworodki lubią także głaskanie, delikatne masowanie, kołysanie i otulane mięciutkim kocykiem.

Słuch

Noworodek nie tylko świetnie słyszy, lecz także rozpoznaje dźwięki, które często słyszał przed przyjściem na świat, w tym również głos własnej mamy.
Choć takie maleństwo słyszy bardzo dobrze, jest nieco mniej wrażliwe na dźwięki niż my: jeśli odsuniesz się 3–4 kroki, nie zarejestruje Twojego szeptu. Nie lubi jednak nagłych, głośnych dźwięków (np. dudniącego telewizora). A co lubi? Na przykład śpiewne tony, czyli tzw. mowę opiekunek, której instynktownie używamy, gdy rozmawiamy z niemowlętami. Kocha także odgłos bicia serca, spokojne melodie, kołysanki oraz… monotonny szum (np. suszarki), który kojarzy mu się z czasami sprzed przyjściem na świat.

Wzrok

Noworodek wyraźnie widzi tylko to, co jest 20–30 centymetrów od jego twarzy. Gdy się nad nim pochylasz, dostrzega Twoje oczy, usta, nos (i dopiero z czasem uczy się składać te elementy w całość). Wszystko, co jest za Tobą, wygląda jak rozmazana plama. Na początku dziecko potrafi skupić na czymś wzrok tylko przez moment. Potem uczy się wodzić oczami za przedmiotem. Jego wzrok szybko się wyostrza i przed pierwszymi urodzinami maluch widzi mniej więcej tak samo jak my.

Smak

Dziecko od narodzin rozpoznaje podstawowe smaki. Inną minkę robi, gdy poda mu się coś słodkiego lub słonego (tak, ten smak również lubi – przyzwyczaił się do niego, łykając słonawe wody płodowe), a inną, gdy do jego ust trafi coś gorzkiego albo kwaśnego.

Węch

Noworodki są w stanie rozpoznać po zapachu własną mamę. Odróżniają też zapachy przyjemne od nieprzyjemnych. Jednak uwaga: dzieci nie zawsze dzielą zapachy na miłe i niemiłe według naszych kryteriów. Znajome wonie są ważne dla poczucia bezpieczeństwa małego człowieka: kocyk pachnący mamą jest dla niego milszy niż ten prosto ze sklepu.